چگونه چهارشنبه سوری در کردستان برگزار می شود ؟

۱۰ اسفند, ۱۳۹۴ماری

چهارشنبه سوری در کردستان

چهارشنبه سوری در کردستان

چهارشنبه سوری در کردستان؛ کوههای پر صلابت و کوه راههای صعب العبور ، طی قرون و اعصار ، مانند حصاری طبیعی غرب ایران ، به ویژه منطقه کردستان را از تهاجم و تجاوز بیگانگان حفظ کرده است. نفوذ به این خطه کوهستانی که مرمدش چون عقاب دست نیافتی بودند و جنگاوری آئین آنها بود ، برای فاتحان بسیاری که به ایران آمدند، بهای گزافی می طلبید، بهائی آنقدر گران که ثمره فتح در برابر آن کم رونق بود.
از اینرو در بعضی از مناطق این قلمرو کوهستانی مانند، منطقه « اورامانات » و بخش « حجچ» حتی ردپائی از بیگانگان به چشم نمی خورد. کردستان بعلت دستنخوردگی و بکر ماندن نسبی، چه از لحاظ زبان و چه از جهت سنن و آداب ، بازتاب صادقی از ایران کهن – و یا لااقل گوشه‌ هایی از ایران باستان و رسم و رسوم آن است و چهارشنبه سوری نیز یکی از این رسوم محسوب می گردد.
چهارشنبه آخر سال را در کردستان چهارشنبه بی دنباله ( چوارشمه کله) میگویند، زیرا در آن سال آخرین چهارشنبه سوری است که چهارشنبه دومی را به دنبال ندارد. چووار به معنی چهار، شمه به معنی شنبه و اکوله (کله) به معنی کوتاه ، بی دنباله ، دم بریده ، ابتر و بی دم است.
از کارهایی که در این روز در کردستان انجام می شود می توان به، به دباغخانه رفتن، دود کردن اسپند، زاج سوزی، نان و نمک، جارو سوزی و سفال شکنی اشاره کرد.

دود کردن اسپند
تقریبا آقتاب دارد غروب میکند و هنگام دود کردن اسپند است. مقداری اسپند ( بادانه وپوسته غلاف آن ) روی آتش میریزند و ضمن اینکه تمام افراد خانواده خود را روی دود آن میگیرند، سعی می کنند دود در تمام اطاقها و گوشه کنار خانه فوذ کند و با دود و دم ساپند نیت خود را همانا کور شدن چشم حسود و کوتاه شدن دست جن و شیاطین اززندگی شان و دور شدن بلا از جسم و جان خود و عزیزان با صدای بلند ادا کرده و با خواندن الحمد و قل هو الله در میان دود فوت میکنند و تا آخرین دمی که دود هست، دست و صورت و دامن خود را روی آن می گیرند.

نان و نمک
مقداری نان ( معادل یک لواش) که مقداری نکم طعام در آن ریخته و مچاله کرده‌اند، بدست یکی از بچه‌ها میدهند ( معمولا دختران نابالغ را مامور اجرای این کار میکنند) در صورت نداشتن دختر، پسر چه و در غیر آن یکی از بزرگسالان نان را بدست می گیرد. به او سفارش اکید میکنند که نان و نمک را در کنار دیوار کوچه بگذارد و بی اینکه دوباره به آن دست بزند و یا روی خود را بطرف آن برگرداند، به خانه برگردد. در این مورد عقیده دارند که : هر گرهی در جریان رزق و روزی آنان باشد، بدینوسیله باز و گشایش در کار و در آمدشان حاصل خواهد شد. در ضمن خود بخاطر دارند و به بچه ها نیز توصیه میکنند که در تمام ۲۴ ساعت چهارشنبه هوشیار باشند به این نان و نمک مچاله شده که در کنار دیوارهای معابر عمومی گذاشته شده است، دست نزند و گرنه گره در کار روزی ایشان خواهد افتاد.
یادآوری این نکته ضروری است که اعتقاد به این مجموعه رسوم مخصوص طبقه عوام است که اکثریت نیز با آنهاست.

چهارشنبه سوری در کردستان

سفال شکنی
در مورد رسم سفال شکنی ( شب چهارشنبه‌ها) و روز چهار شنبه سوری ، الزاماً باید این نکته را یادآور شد که : بر اساس یک اعتقاد دیدرینه چون بخواهند فردی را در حال رفتن، بد بدرقه کنند و غرض این باشد که دیگر آن شخص بر نگردد و او ار هیچگاه نبینند، بدنبال او یک ظرف کهنه سفالی ( که معمولا از نوع دیزی یا امثال آن است و بمرور ایام ترک برداشته و سیاه شده است) می شکنند و معتقدند : دیگر چهره این آدم را که بعللی از او متنفر شده‌اند نخواهند دید و همچنین معتقدند که این کار برای آن شخص ایجاد گرفتاری و بلا خواهد کرد.
همانطوری که بر عکس این قضیه یعنی ( آب روشن بدنبال مسافر ریختن برای سلامت و امید به دیدار مجدد) بین اکثر اهالی نقاط مختلف ایران رسم است. رسم بد بدرقه کردن با شکستن کهنه سفال در میان اهالی این سامان نیز سنتی است دیرینه .

در طول ۲۴ ساعت چهارشنبه . بچه ‌ها و جوانها لباس نو می پوشند: خاواده‌ها غذاهای مخصوص ، از جمله انواع آش می پزند. و تنقلاتی از قبیل آجیل و قل و شیرینی مصرف می شود. اغلب خانواده‌ها در این روز گندم و کنجد و نخود و عدس برشته که در خانه تهیه میشودبرای بچه‌ها روبراه می کند- حال اگر بر حسب اتفاق زمانی، شب چهارشنبه سوری و شب عید همزمان باشد، از ظهر روز سه شنبه تا غروب تمام رسوم یاد شده را اجرا و بعد بمراسم عید نوروز که بسیار مفصل و در خور تحریر جداگانه ای است می پردازند. عقیده بر این است که ظهور عید قسمت اعظم چهارشنبه را در خود حل کرده و بر آن سایه میاندازد.

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته قبلی نوشته بعدی